EN

Genel Müdür'ün Mesajı

Değerli Paydaşlarımız,

Sektörümüz ve Şirketimiz açısından zorlu başlayan bir yılı yılın ikinci yarısında sektörde yaşanan iyileşme ve performansımızla başarıyla tamamladık. Yaşanılan tüm olumsuzluklara rağmen operasyonel ve mali hedeflerimizi gerçekleştirerek bizlere duyulan güvenin haklılığını ortaya koyarken, paydaşlarımız ve ülkemiz için kalıcı değerler üretmeyi sürdürdük.
 
2016 yılında gelişmekte olan ülkelerdeki büyüme hızı Çin ve Hindistan’daki yavaşlamaya rağmen geçen yılki %4,1 düzeyini korurken, gelişmiş ülkelerde %2,6 olan büyüme %1,6’ya gerilemiştir. Buna bağlı olarak dünya ekonomik büyüme hızı %0,1 düşüş ile 2016 yılında %3,1 olmuştur. Ülkemizde ise büyümenin, döviz kurundaki değer artışı, terör eylemleri ve alçak darbe girişiminin etkilerine rağmen, devam eden altyapı yatırımların ve ilk altı aydaki sağlıklı büyümenin katkısıyla %2,9 seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir.
 
Küresel ekonomideki gelişmelerin yanı sıra OPEC’in kota üzerinde üretimi ve güçlü arzın piyasalara etkisinin yoğun şekilde yaşandığı 2016 yılında, ham petrol fiyatları ilk yarıda 26,0-50,7 dolar/varil bandında dalgalı bir seyir izlemiş, yılın son döneminde nispeten güçlü seyreden talep ve OPEC’in üretim kotası kararı sonrasında ivmelenerek 2016 yılını 54,9 dolar/varil seviyesinde kapatmıştır.
 
2015 yılında beş yıllık ortalamaların da üzerinde 2,1 milyon varil/gün ile başlayan talep büyümesi, 2016 yılında 1,6 milyon varil/güne gerilese de büyüme trendini devam ettirmiş ve dünya petrol-sıvı yakıt tüketimi 96,6 milyon varil/gün’e ulaşmıştır. Geçtiğimiz iki yılda düşük ham petrol fiyatlarının desteklediği talep artışının önümüzdeki süreçte daha yüksek olması beklenen küresel büyüme sayesinde pozitif seyrine devam etmesi beklenmektedir.
 
Ürün karlılıkları 2016 yılında dalgalı piyasa şartlarından önemli ölçüde etkilenmiştir. Benzin marjları 2016 yılındaki yüksek düzeyinden bir miktar gerilese de güçlü konumunu devam ettirerek rafineri karlılığını desteklemiştir. Yılın ilk döneminde ılıman geçen kışın etkisi ile yüksek tüketim gerçekleşmiş ve benzin marjı ilk altı ayda ortalama 14,6 dolar/varil seviyesinde olmuştur. Yılın ikinci yarısında ise yüksek stokların baskısı altına giren benzin marjları ortalamada 11,9 dolar/varil’e gerilemiştir. Motorin ve jet yakıtı marjlarında 2015 yılı son çeyreğinde başlayan gerileme, 2016 ilk çeyreğinde artarak devam etmiş, yılın geri kalanında kısmi toparlanmaya rağmen rafineri karlılıklarını baskılamayı sürdürmüştür. Küresel ölçekte artan kapasite kullanımları sonucunda yükselen motorin üretimine rağmen zayıf talep nedeniyle motorin karlılıkları yılın ilk yarısını 8,6 dolar/varil ortalama ile geçmiş, 5 yılın ortalamasının %47 altında gerçekleşmiştir. Ertelenen bakım duruşlarının Eylül ayından itibaren gerçekleşmesi ve tarımsal tüketim ile desteklenen motorinde, karlılıklar yılın ikinci yarısında 10,1 dolar/varil’e çıkmıştır. 

Fuel Oil Dönüşüm Tesisi ile artan dönüşüm kapasitesi ve ham petrol tedarik esnekliği yanında ülkemizin coğrafi konumunun da katkısıyla 2016 yılında 17 çeşit ham petrolün tedariği sağlanmış, tam kapasite kullanımına rağmen yüksek beyaz ürün verimi sayesinde üretim karlılığı korunmuştur. Marjların zayıfladığı ve bölgesel arbitraj avantajlarının kaybolduğu 2016 yılında üretimden gelen güçle, yurt içi satış hacmimiz Türkiye talep artışının üzerinde (%11) artırılmış ve yurt içi satış rekoru kırılmıştır. Yurt içi satış rekorlarının yanı sıra, küresel piyasalarda aktif bir oyuncu olarak, uluslararası pazarlardaki alıcılar ile kurulan bağlantılarla 2016 yılında dünyanın dört bir yanındaki 27 ülkeye toplamda 5,5 milyon ton ürün ihraç edilmiştir. Bu sayede 2016 yılı toplam satışlarımız da Tüpraş tarihindeki en yüksek miktar olan 30,3 milyon tona ulaşmıştır.
 

Geçtiğimiz yıl petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara ve özellikle gelişmekte olan piyasalar üzerinde endişelere yol açan gelişmelere rağmen, Tüpraş rafinelerinin tüketim merkezlerine yakınlığı, ham petrol tedariğindeki avantajlı konumu ve yüksek üretim ile azalan birim maliyet sayesinde karlılığını üst seviyede tutmaya devam etmiştir. Özellikle son çeyrekte uluslararası petrol piyasalarında yaşanan düzelmeyi finansal ve operasyonel performansına yansıtmayı başaran Tüpraş 2016 yılını 2,52 milyar TL faaliyet kârı ile kapatmıştır. Riskten korunma stratejilerinin yerinde kullanımı ile 2016 yılındaki döviz kuru ve ham petrol fiyatlarındaki dalgalanma başarı ile yönetilmiş ve 1,81 milyar TL net kâr rakamına ulaşılmıştır.
 
Önümüzdeki süreçte de operasyonel performansını geliştirmek hedefiyle, gerek kapasite kullanımını maksimize edecek çalışmalara gerekse beyaz ürün verimliliğini artıracak çalışmalara odaklanmaktayız. Bu doğrultuda FCC Ünitesinde verimliliği ve CCR Ünitesinde ise işlenen nafta miktarını yaklaşık %40 oranında artıracak benzin ünitelerindeki modernizasyon çalışmalarımız devam etmektedir. Ayrıca özellikle Fuel Oil Dönüşüm Projesi sonrası tam kapasite çalışmaya başlayan İzmir Rafinerisi, ham petrol ünitesi modernizasyon projesinin 2017 yılında tamamlanmasıyla sürdürülebilir maksimum kapasiteye ulaşırken, enerji verimliliği de önemli ölçüde arttırılacaktır.
 
Tüpraş, enerji verimliliğini artırmaya yönelik yeni teknolojilerle sürekli iyileştirmeler yaparak mevcut enerji kayıplarının önlenmesi yoluyla tüketilen enerji miktarını en aza indirmeyi ve 2017’de Avrupa’da düşük emisyona sahip rafineriler kategorisine girmeyi hedeflemektedir. Bu yolda 2009 yılında 120,9 düzeyinde olan ortalama enerji yoğunluğu endeks (EII) değeri, yapılan yatırımlar ve iyileştirmelerle 2016 yılında 101,8’e düşürülmüştür.
 
Şirketimizin enerji tasarrufunda gösterdiği ilerleme ve kazanımlar, her yıl olduğu gibi 2016 yılında da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından düzenlenen “SENVER” Sanayide Enerji Verimliliği Proje Yarışması’nda kazanılan ödüllerle tescillenmiştir.
 
Tüpraş, içinde bulunduğu tüm operasyon ve üretim süreçlerinin çevresel etkisini minimize eden ve sürekli iyileştirmeye yönelik faaliyet ve yatırımları ile çevre yükümlülükleri konusunda üzerine düşen görevleri hızla hayata geçirmektedir. 2016 yılında gerçekleştirilen iyileştirme çalışmalarıyla sera gazı emisyonu 77,7 bin ton CO2 azaltılmış, böylelikle son dokuz yılda yapılan çalışmalarla toplamda 2,1 milyon ton CO2 emisyonu azaltılarak yaklaşık 200 bin ağaçlık bir ormanın tüketimine eş değer fayda sağlanmıştır.
 
Ayrıca rafinerilerde kullanılan suyun atık su geri kazanımı ile elde edilmesine öncelik veren Tüpraş, 2014 Kasım ayından bu yana İzmit Rafinerisi’nde Körfez Belediyesi’nin evsel atıklarını arıtarak proses amaçlı kullanmakta, suyun geri dönüştürülerek kullanımına yönelik projeleri diğer rafinerilerimizde de hayata geçirmek üzere yatırımlara devam etmektedir.
 
Kurumsal yönetim ilkelerine verdiği önem ve gösterdiği performans ile Kurumsal Yönetim Derecelendirme notunu 9,42 olarak gerçekleştiren Tüpraş, 2016 yılında da Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi’nde yer almıştır.
 
Tüpraş, başarılarını sürdürülebilir şekilde devam ettirmek ve geliştirmek bilinciyle kendini gerçekleştirdiği projelerle sürekli yenilemektedir. Bu çerçevede Tüpraş 2016 yılında rafinajdaki 213 milyon dolar yatırım harcamasının yanı sıra bağlı ortaklığı Ditaş kanalıyla deniz filo kapasitesine yönelik yaptığı yeni tanker alımları ile toplamda 291 milyon dolar yatırıma ulaşmıştır. Böylelikle, 2006 yılında Tüpraş’ın Koç Topluluğu’na devri sonrası 11 yılda toplam rafinaj yatırım harcaması 5,7 milyar dolara ulaşmıştır.
 
Şirketimiz, bir yandan operasyonlarının sürdürülebilirliğine odaklanırken bir yandan da yatırımcılarına en yüksek faydayı sağlamaya devam etmektedir. BİST şirketleri içinde en yüksek kâr payı dağıtan şirketlerden biri olan Tüpraş kâr payı dağıtım politikasını yatırım ihtiyaçları, uzun vadeli stratejileri, yatırım ve finansman politikaları paralelinde kârlılık ve nakit durumu dikkate alınarak sürdürecektir. Şirketimiz bugüne kadar olduğu gibi bundan sonrasında da ortakları, paydaşları ve ülkemiz için en yüksek katma değer üretmeyi hedefleyen çalışmalarına devam edecektir.
 

İbrahim Yelmenoğlu
Genel Müdür